Home › Tips › Speling op het haakje

Speling op het haakje

Het losse, rammelende haakje aan het eind van je rolmaat is geen fabricagefout en ook geen slijtage: het schuift precies zijn eigen materiaaldikte heen en weer, zodat je zowel binnen- als buitenmaten vanaf exact nul meet. Pas als het méér of minder schuift dan die dikte, klopt er iets niet.

Waarom het haakje beweegt

Meet je een buitenmaat, dan haak je het plaatje óver de rand en trek je eraan: het haakje staat dan naar buiten en het blad begint precies bij de buitenkant van dat plaatje. Meet je een binnenmaat, dan duw je het haakje tegen een wand: nu wordt het naar binnen geschoven, precies zover als het plaatje dik is, en begint het blad opnieuw bij nul. Zonder die speling zou je bij elke meting de dikte van het haakje moeten optellen of aftrekken — en dat vergeet iedereen precies één keer te vaak. De mechaniek erachter staat uitgebreid in waarom beweegt het haakje.

De speling zit meestal rond een millimeter, afhankelijk van de plaatdikte. De gaten in het blad waar de klinknagels doorheen zitten zijn daarom langwerpig: dat zijn de sleuven die de beweging mogelijk maken.

Test in drie stappen of de speling nog klopt

1. Meet hetzelfde voorwerp op twee manieren. Pak een blok hout of een boek van pakweg 200 mm. Meet het eerst als buitenmaat, met het haakje over de rand en licht trekkend. Meet het daarna als binnenmaat, door het blok tussen twee vaste vlakken te klemmen of het haakje tegen de rand te drukken. Beide metingen horen dezelfde waarde te geven.

2. Beoordeel het verschil. Zit er meer dan een halve millimeter tussen, dan compenseert het haakje niet meer zuiver. Meestal is de sleuf uitgesleten of staat het plaatje niet meer haaks op het blad.

3. Controleer haaksheid en bevestiging. Leg het haakje plat op tafel: het plaatje moet in een keurige hoek van 90 graden op het blad staan, zonder torsie. Wiebel aan de klinknagels — die horen strak te zitten. Speling in de nagels zelf is wél slijtage, in tegenstelling tot de schuifspeling.

Wanneer het haakje versleten of verbogen is

• Het schuift duidelijk verder dan zijn eigen dikte, of blijft ergens haken en komt niet meer terug.
• Het plaatje staat scheef of is aan de punt omgekruld door een val.
• Er zit een deuk of braam op de meetkant, waardoor hij niet meer vlak tegen een rand ligt.
• Een klinknagel is uitgescheurd; het blad rond de sleuven vertoont haarscheurtjes.
• Binnen- en buitenmaat van hetzelfde voorwerp verschillen structureel.

Een licht verbogen haakje buig je met een tang voorzichtig terug — meet daarna meteen opnieuw. Zijn de sleuven uitgelopen of scheurt het blad, dan is repareren zinloos: de eerste centimeters van het blad zijn dan verzwakt en breken vroeg of laat af. Wat wel te herstellen valt, staat bij rolmaat repareren, en bij scheurtjes vlak achter het haakje lees je blad breekt af.

Veelgemaakte fouten

• De speling "wegmaken" door de klinknagels aan te slaan. Je maakt de rolmaat daarmee onbruikbaar voor binnenmaten.
• Het haakje half indrukken tijdens een buitenmaat, waardoor je een millimeter te kort meet.
• Het blad met een klap laten terugschieten: het haakje ramt dan tegen de behuizing, en dat is precies wat het plaatje krom zet.
• Het haakje als sleepanker over beton trekken — de meetkant slijt af en je nulpunt verschuift.
• Denken dat een magneethaak geen speling nodig heeft; ook die schuift, alleen met een magneet erin.

Zorg dat het haakje het lang volhoudt

Laat het blad altijd gecontroleerd teruglopen, veeg het haakje droog na buitengebruik en berg de rolmaat niet los in een kist met beitels en boren. Wie in metaal of aan stalen profielen werkt, heeft baat bij een magnetische haak; de voors en tegens staan in magnetisch vs. standaard haakje. Controleer na een stevige val altijd even je nulpunt volgens het stappenplan bij rolmaat kalibreren, en meet buitenmaten volgens de methode uit buitenmaat meten. Meer praktijkuitleg: onze tips.

Bekijk actuele prijs op Amazon.nl →

Veelgestelde vragen