Home › Tips › Buitenmaat meten

Buitenmaat meten met een rolmaat

Een buitenmaat is de makkelijkste meting die er is — en precies daarom gaat het mis. Haakje over de rand, trekken, aflezen: in die drie handelingen zitten vier plekken waar je zomaar een millimeter verliest. Zo meet je hem wel exact.

De vier stappen

1. Haak het plaatje over de rand. Trek het blad daarna licht strak, zodat het haakje naar buiten schuift. Op dat moment compenseert de speling de dikte van het plaatje en begint je blad op exact nul. Laat het haakje dus echt tegen de rand rusten en houd het niet met je duim tegen het werkstuk gedrukt.

2. Trek zonder te rekken. Genoeg spanning om het blad recht te houden, niet meer. Een dun stalen blad rekt onder een flinke ruk meetbaar op, en een blad dat doorhangt meet juist te lang. Voel naar het punt waarop de doorhang net weg is.

3. Houd het blad recht en vlak. Het blad moet in het verlengde van de te meten lijn liggen, met de holle kant naar boven zodat de verdeling het werkstuk raakt. Meet je langs de kortste lijn tussen twee punten? Kantel het blad dan een paar graden heen en weer en neem de kleinste waarde — die is haaks.

4. Lees recht van boven af. Kijk je schuin op het blad, dan verschuift de streep ten opzichte van het werkstuk: parallax. Bij een blad dat een centimeter boven het hout ligt, kost een scheve kijkhoek al snel een millimeter. Hoe je de schaalverdeling precies interpreteert, staat in rolmaat aflezen.

Markeren zonder de maat te verliezen

Zet je streep terwijl het blad nog onder spanning staat, niet erna. Gebruik een potlood met een dunne punt en teken een V-tje met de punt exact op de maat, in plaats van een streepje dat je later verkeerd interpreteert. Werk je met de rode markeringen om de 40 cm of de ruitjes op 19,2 cm, dan neem je die als hulplijnen voor het stramien, niet als je eigenlijke maat. Alternatieven voor het potlood — kras, tape, mesje — staan bij markeren zonder potlood.

Lange buitenmaten

Vanaf ongeveer twee meter hangt het blad door onder zijn eigen gewicht en meet je te lang. Twee oplossingen: laat het blad over de te meten rand steunen, of gebruik een rolmaat met veel standout — een breder blad blijft verder recht. Meet je in je eentje, dan helpen de trucs uit alleen meten: haakje verankeren in een schroefgat, kastje op de vloer laten steunen of een magneethaak gebruiken. Voor echt lange afstanden geldt een andere aanpak.

Veelgemaakte fouten

• Het haakje met je duim tegen het werkstuk klemmen, waardoor de dikte-compensatie wegvalt.
• Zo hard trekken dat het blad oprekt of het haakje van de rand wipt.
• Schuin aflezen — de meest gemaakte fout van allemaal; zie meetfouten voorkomen.
• Meten vanaf een rand met verf, braam of stof erop; een millimeter aanslag is een millimeter fout.
• Halverwege wisselen tussen twee rolmaten binnen hetzelfde werkstuk.
• De maat onthouden in plaats van noteren — schrijf in millimeters, dan is 1245 nooit te verwarren met 124,5.

Twee keer meten, één keer zagen

Een tweede meting kost vijf seconden en vangt vrijwel alle bovenstaande fouten af. Meet de tweede keer bewust anders: begin aan de andere kant van het werkstuk, of leg de rolmaat op een andere hoogte. Krijg je dezelfde waarde, dan klopt hij. Twijfel je aan de rolmaat zelf in plaats van aan je techniek, loop dan het stappenplan bij rolmaat kalibreren door en kijk bij nauwkeurigheidsklassen hoeveel afwijking eigenlijk is toegestaan. Alle andere meettechniek vind je bij onze tips.

Bekijk actuele prijs op Amazon.nl →

Veelgestelde vragen