Home › Tips › Veilig gebruiken
Rolmaat veilig gebruiken
Het blad van een rolmaat is dun, verend staal met scherpe lengteranden — bij het terugschieten glijdt het als een mesje door je vingers. De hele veiligheidsles past in één zin: laat het blad nooit vrij teruglopen, maar geleid het met je duim. Alles hieronder is uitwerking daarvan.
Waarom een rolmaat snijdt
Het blad is licht gebogen in de breedte; dat maakt het stijf genoeg om ver uit te steken, maar het maakt de twee lengteranden ook dun en scherp. Bij het terugschieten haalt zo'n rand meters per seconde. Loopt hij dan over een vinger, dan snijdt hij net zo goed als papier — en dieper. Het zwiepende metalen haakje aan het eind kan bovendien flink raken, ook in een gezicht.
Zes regels die het verschil maken
1. Geleid het blad altijd met je duim. Leg je duim los op het blad bij de behuizing en laat het gecontroleerd naar binnen glijden. Nooit los laten en het "vanzelf" laten terugklappen — dat scheelt niet alleen huid, maar ook slijtage aan haakje en veer.
2. Rem de laatste meter extra af. Daar bereikt het blad de hoogste snelheid en slaat het haakje tegen de behuizing. Een rolmaat met rem neemt dat werk grotendeels van je over.
3. Draag oogbescherming bij lange linten onder spanning. Bij metingen van tien meter en meer trek je flink aan het lint. Schiet het haakje los van waar het achter hangt, dan komt het lint met kracht terug op ooghoogte. Bij landmeetwerk en lange afstanden meten is een bril geen overdreven maatregel.
4. Draag handschoenen bij ruw en vuil werk. Ze beschermen tegen de bladrand én geven grip op een stoffige behuizing. Voor fijn aftekenwerk trek je ze weer uit; gevoel in je vingers is daar belangrijker.
5. Meet nooit met een uitgetrokken rolmaat langs draaiende machines. Een blad dat in een zaagblad of een boor loopt, wordt in een fractie van een seconde meegetrokken. Machine uit, dan meten.
6. Blijf uit de buurt van elektra. Een stalen blad geleidt stroom. Meet je in of bij een verdeelkast of langs kabels, gebruik dan een niet-geleidend fiberglas meetlint of een laser.
Werken op hoogte en langs de weg
Op een ladder of steiger gelden twee extra regels. Hang de rolmaat aan je gordel of in een broekzak in plaats van hem los op een trede of plank te leggen: een vallende rolmaat van vijf meter hoogte is een projectiel. En houd één hand vrij voor de ladder — kun je een maat alleen nemen door je uit te strekken, gebruik dan een laser of vraag hulp, zoals beschreven bij alleen meten.
Langs een weg of op een terrein met verkeer meet je nooit zonder zichtbare kleding en, waar nodig, afzetting. Een uitgerold meetlint over de rijbaan is bovendien een struikeldraad voor fietsers: laat iemand meekijken of leg het lint pas neer als het even rustig is.
Veelgemaakte fouten
- Het blad met een zwaai loslaten omdat het "sneller" gaat — dit veroorzaakt de meeste snijwonden.
- Het blad tussen duim en wijsvinger klemmen tijdens het terugrollen in plaats van er losjes op te leggen.
- Met het gezicht boven de behuizing hangen terwijl het laatste stuk naar binnen schiet.
- Een strak gespannen lint plotseling loslaten in plaats van eerst spanning eraf te halen.
- De rolmaat los op een steigerplank of ladder leggen.
- Een beschadigd blad met scheurtjes blijven gebruiken; die randen zijn extra scherp en kunnen afbreken.
Wanneer vervangen in plaats van doorwerken
Vertoont het blad scheurtjes bij de rand, is het geknikt of steekt er een braam uit, dan gaat het niet alleen om nauwkeurigheid maar om veiligheid: op zo'n plek breekt het blad en schieten scherpe stukken los. Vervangen is dan geen luxe. Meer over ergonomische en veilige gereedschapskeuze staat in ergonomie en veiligheid.
Kun je je echt snijden aan een rolmaat?
Ja. De lengteranden van het verende stalen blad zijn dun en scherp, en bij terugschieten glijdt het blad met hoge snelheid door je hand.
Is een rolmaat met automatische rem veiliger?
Wel comfortabeler en rustiger: het blad glijdt gedoseerd terug in plaats van te knallen. Je duim erop houden blijft alsnog de veiligste gewoonte.
Wanneer is oogbescherming echt nodig?
Bij lange linten onder trekspanning, bij het openen van een behuizing en overal waar een losschietend haakje op ooghoogte kan terugkomen.
Zoek je een rolmaat die het blad gedoseerd laat teruglopen? Kijk wat er verkrijgbaar is.