Home › Soorten › Zelfoprollende rolmaat
Zelfoprollende rolmaat
De zelfoprollende rolmaat is de klassieke veerrolmaat: je trekt het blad uit, zet het vast met de duimknop en laat het met dezelfde knop weer teruglopen. Verreweg de meeste rolmaten in Nederlandse gereedschapskisten zijn van dit type, en voor de meeste mensen is het nog altijd de beste keuze.
Wat het is en hoe het werkt
In de behuizing zit een vlakke spiraalveer van verend staal, opgewonden rond de as waarop het blad is gerold. Trek je het blad uit, dan span je die veer op. Laat je los, dan geeft de veer die energie terug en rolt het blad zichzelf op — vandaar de naam. De veer is zo gedimensioneerd dat hij het volledige blad kan terugtrekken, ook als het over een vloer sleept.
De vergrendeling is een simpel mechanisme: de duimknop drukt een remblokje of een nok tegen het blad, waardoor het klemt tussen rem en geleider. Zolang je de knop niet aanraakt, staat de rem in de vergrendelde stand bij de meeste modellen — je moet dus actief drukken om het blad te laten lopen. Sommige merken keren dat om of leveren een tussenstand waarmee je het blad geremd laat terugglijden.
Aan het eind zit het bewegende eindhaakje, met opzet los. De speling is precies de dikte van het haakje, zodat je zowel binnenmaten als buitenmaten vanaf exact nul meet. Dat is geen slijtage maar ontwerp; de uitleg staat bij waarom het haakje beweegt.
Zelfoprollend of automatisch: wat is het verschil?
De termen worden door elkaar gebruikt, terwijl het om twee verschillende mechanismen gaat. Bij een zelfoprollende rolmaat is de terugloop automatisch: de veer doet het werk, maar jij bepaalt met de duimknop wanneer het blad vast staat. Bij een automatische rolmaat met autolock is ook het vastzetten automatisch: het blad blokkeert zichzelf zodra je stopt met trekken, en je drukt juist een knop in om het te laten teruglopen.
Beide typen rollen zichzelf op. Zoek je "zelfoprollend" en bedoel je "ik hoef niets terug te draaien", dan voldoen ze allebei. Wil je zelf bepalen wanneer het blad klemt — handig als je het blad langs een rand wilt laten glijden of een lange maat in stappen wilt afwerken — dan is de klassieke duimrem prettiger.
Voordelen en nadelen
- Eenvoudig mechanisme met weinig dat kapot kan; ook goedkope exemplaren werken jaren.
- Jij bepaalt exact wanneer het blad vast staat en wanneer het glijdt.
- Overal verkrijgbaar in elke lengte, bladbreedte en prijsklasse.
- Compacter en lichter dan een vergelijkbaar model met autolock-mechaniek.
- Blad blijft los te bewegen met de knop half ingedrukt, prettig bij aftekenen.
- Je hebt je duim nodig, dus vastzetten met één hand vol gereedschap lukt niet altijd.
- Vergeet je de rem, dan schiet het blad terug — slecht voor coating en vingers.
- Bij goedkope modellen verzwakt de veer na jaren; het blad rolt dan niet meer helemaal terug.
Voor wie is hij wel en niet?
Wel: iedereen die thuis klust, verbouwt of monteert, en het grootste deel van de vakmensen. Voor kozijnen, kasten, muren, tegels en meubels is een 5-meterversie met een blad van 19 tot 25 mm de standaardkeuze — zie ook rolmaat 5 meter. Niet: wie constant met handschoenen en volle handen werkt en het blad liever automatisch vast heeft staan, en wie afstanden boven de tien meter meet. Daarvoor pak je een lange band of een laserafstandsmeter, zoals besproken in rolmaat vs. laserafstandsmeter.
Twee modellen die het goed doen
Stanley PowerLock — de standaard
Metalen behuizing, soepele terugloop en een vergrendeling die na jaren nog klemt. De PowerLock is het archetype van de zelfoprollende rolmaat en in 3, 5 en 8 m te krijgen. Voor thuisgebruik en licht bouwwerk is dit de veiligste keuze die je kunt maken.
Bekijk actuele prijs op Amazon.nl →
Bosch Professional — fijnste bediening
De rubberen omkasting geeft grip met vieze handen en vangt een val op. De rem doseert prettig: het blad glijdt geremd terug in plaats van erin te knallen, wat het blad spaart. Iets duurder dan een basismodel, maar merkbaar prettiger in dagelijks gebruik.
Bekijk actuele prijs op Amazon.nl →
Waar je op let bij het kopen
| Kenmerk | Waar je op let |
|---|---|
| Bladbreedte | 19 mm voor binnenwerk, 25 mm of breder als je vaak alleen meet — zie standout |
| Vergrendeling | Moet klemmen zonder dat je hard hoeft te duwen, en bereikbaar zijn zonder je greep te verplaatsen |
| Nauwkeurigheidsklasse | Klasse II volstaat voor bouw en klus; klasse I voor meubel- en interieurwerk |
| Behuizing | Rubber omkasting als hij regelmatig valt; kaal ABS alleen voor binnengebruik |
| Haakje | Stevig genageld of geklonken, zonder verbogen randen |
Veelgestelde vragen
Mijn blad rolt niet meer helemaal terug — is de veer stuk?
Meestal niet meteen. Vaak zit er vuil of een lichte knik in het blad, of loopt het blad scheef in de geleider. Maak het blad droog schoon en probeer opnieuw. Blijft het slap, dan is de veer verzwakt of losgeschoten; zie veer kapot.
Waarom mag het blad niet vrij terugschieten?
Het haakje slaat dan met kracht tegen de behuizing, wat de eerste centimeters van het blad beschadigt en het haakje kan verbuigen — waarna je meting niet meer klopt. Bovendien kan een zwiepend blad snijwonden veroorzaken. Rem het blad altijd af met je duim.